Για αυτή τη σελίδα εργάστηκαν:

Κεφάλα Αθανασία

Σπυριδωνίδη Πασχαλίνα

Τζουράς Ανδρέας

Τσεκούρα Παναγιώτα


ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟΥΣ ΛΙΜΝΑΙΟΥΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥΣ

Οι λόγοι που οδήγησαν τον άνθρωπο να δημιουργήσει τέτοιους οικισμούς προφανώς έχουν να κάνουν πρωτίστως με επισιτιστικούς λόγους και δευτερευόντως με ζητήματα ασφάλειας και προστασίας από εισβολείς και άγρια ζώα.

Όσον αφορά τις διατροφικές συνήθειες των ανθρώπων της Νεολιθικής εποχής, τα πρώτα δείγματα οδηγούν σε συμπεράσματα για κατανάλωση πτηνών, ψαριών καθώς και μεγάλων ποσοτήτων σπόρων από καλλιεργημένα φυτά (σιτάρι μονόκοκκο και δίκοκκο, φακή, μπιζέλι, κράνα, βατόμουρα και σαμπούκο (μικρό δέντρο ή θάμνος με καρπούς).

Οι κάτοικοι συντηρούνταν από το ψάρεμα, την καλλιέργεια εσπεριδοειδών (σιτάρι, κριθάρι), το κυνήγι άγριων ζώων (κυρίως κόκκινου ελαφιού) και την κτηνοτροφία. Ανασκαφικά στοιχεία δείχνουν μεγάλη πλειοψηφία των αιγοπροβάτων, μεταξύ των υπόλοιπων ζώων, όπως τα βοοειδή και οι χοίροι.

Τα ιχθυοφαγικά κατάλοιπα μαρτυρούν ότι οι κάτοικοι του Δισπηλιού κατανάλωναν κυπρίνους, τσιρόνια, χέλια και μεγάλα λιμναία όστρεα
.

Έχοντας άψογη οργάνωση και πειθαρχία μάζευαν την τροφή τους, εξέτρεφαν κατοικίδια, ψάρευαν και κατασκεύαζαν εργαλεία και είδη καθημερινής χρήσης.
Για την αναζήτηση της τροφής τους πήγαιναν στα γειτονικά δάση έχοντας ως εξοπλισμό τους ένα μυτερό ακόντιο, ένα ξύλινο τσεκούρι και μια δερμάτινη σφεντόνα με πήλινα βλήματα.
1.jpg

Έχοντας έντονο το αίσθημα της επιβίωσης, χρησιμοποιούσαν τα κέρατα ζώων ως σκαλιστήρια για το όργωμα της γης, είχαν κοκάλινα αγκίστρια και δίχτυα πλεγμένα από λινάρι, κατασκεύαζαν βάρκες του από μεγάλους κορμούς δέντρων, χρησιμοποιούσαν το δέρμα ζώων για να ζεσταθούν το χειμώνα, έφτιαχναν τσάπες από γερά κόκαλα αγελάδων και κατασκεύαζαν χορδές για τα τόξα του από έντερα γουρουνιών.
Συνήθως το κλίμα στη λίμνη είναι περισσότερο ήπιο και εξυπηρετείται η κτηνοτροφία με τα υπάρχοντα βοσκοτόπια, ενώ ευνοείται και η ανάπτυξη της γεωργίας στις γειτονικές εκτάσεις.

Το νερό της λίμνης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πότισμα των κοντινών καλλιεργειών. Αλλά και άλλα ευρήματα, όπως είναι απανθρακωμένοι καρποί δημητριακών, οι μυλόλιθοι , οι τριπτήρες, τα πέτρινα δρεπάνια, μας πληροφορούν για τις καλλιεργητικές ασχολίες. Όμως όπως αναφέρουν αρχαίες γραπτές πηγές σε τέτοιου είδους περιβάλλοντα τα νερά είναι στάσιμα και ζεστά και υπάρχουν περιπτώσεις που οι καρποί δεν προλαβαίνουν να ωριμάσουν και καλλιέργειες, όπως τα αμπέλια, συχνά καταστρέφονται.
2.jpg

Πλήθος κινητών ευρημάτων μαρτυρούν τις οικονομικές δραστηριότητες, τις διατροφικές συνήθειες και καθημερινές ασχολίες των κατοίκων. Μέσα στις κατοικίες αυτού του ξεχωριστού οικισμού, υπάρχουν αντικείμενα καθημερινής χρήσης, πιστά αντίγραφα των ευρημάτων που ανακαλύφθηκαν κατά τη διάρκεια των ανασκαφών. Πήλινα αγγεία, όπως φιάλες, κύπελλα, φρουτιέρες και χύτρες καθώς και εργαλεία που είναι φτιαγμένα από πυριτόλιθο ή οστά συμπεριλαμβάνονται στα εκθέματα.




Τα αυθεντικά εκτίθενται στο κτίριο του μουσείου που βρίσκεται μέσα στο χωριό Δισπηλιό. Ανάμεσα τους εξοπλισμός από εργαλεία, κεραμικά σκεύη, 53 πήλινα ειδώλια της μέσης νεολιθικής περιόδου, 25 ανθρωπόμορφα και ζωόμορφα μικροπλαστικά έργα της νεότερης και της τελικής νεολιθικής περιόδου, μεγάλος αριθμός ποικίλων κοσμημάτων, ακόμα και απανθρακωμένα αρχαιοβοτανικά κατάλοιπα (σιτάρι, φακές, ρόδια, κουκούτσια από βατόμουρο και σαμπούκο) που διατηρούνται σχεδόν αναλλοίωτα εδώ και 7.300 χρόνια και μαρτυρούν τις διατροφικές συνήθειες των προγόνων μας της εποχής του λίθου.




3.jpg



ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ


Στην Ελλάδα το ομώνυμο φαγητό γριβάδι θεωρείται το κατ΄εξοχήν παραδοσιακό φαγητό στην πόλη της Καστοριάς όταν παρασκευάζεται ταυτόχρονα το ίδιο ψάρι άνω των τριών κιλών σε τρία επί μέρους πιάτα: σούπα, γκαρύφα και τάβα.


  • Γριβάδι σούπα

Συστατικά :
• 1 γριβάδι 1 με ½ κιλό περίπου
• 3 καρότα σε κύβους
• ½ ρίζα σέλινο ψιλοκομμένο
• 2 πατάτες σε κυβους
• 1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο
• 1 κουταλιά αλεύρι
• ελαιόλαδο
• αλάτι
• πιπέρι

Εκτέλεση
Καθαρίζουμε το ψάρι και το βράζουμε. Μόλις βράσει, το σουρώνουμε και κρατάμε το ζουμί του. Σε άλλη κατσαρόλα σοτάρουμε το κρεμμύδι, τις πατάτες και τα καρότα και ρίχνουμε το αλεύρι σιγά σιγά ανακατεύοντας συνεχώς. Τέλος ρίχνουμε το αλάτι, το σέλινο, το πιπέρι και το ζωμό από το ψάρι και αφήνουμε τα υλικά να βράσουν όλα μαζί. Σερβίρουμε τη σούπα ρίχνοντας χυμό λεμονιού ή περιχύνοντας τη με αυγολέμονο.
  • Γριβάδι στον ταβά



    Συστατικά :
    • 1 ψάρι γριβάδι
    • 2 πιπεριές πράσινες

    5.jpg
• 2 ντομάτες
• 1 ματσάκι μαϊντανό
• 1 φλιτζάνι φρυγανιά τριμμένη
• 3 σκελίδες σκόρδο
• λίγο κόκκινο πιπέρι
• αλάτι, λίγο ξύδι
• 1 φλιτζάνι λάδι

Εκτέλεση

Καθαρίζουμε, πλένουμε και αλατίζουμε το ψάρι. Λαδώνουμε ένα ταψί, ρίχνουμε τη φρυγανιά, το μαϊντανό ψιλικομμένο και το σκόρδο. Αλευρώνουμε το ψάρι και το τοποθετούμε στο ταψί προσθέτοντας γύρω-γύρω ψιλοκομμένες τις ντομάτες και τις πιπεριές. Πασπαλίζουμε το ψάρι με λίγη φρυγανιά και κόκκινο πιπέρι.
Χτυπάμε το λάδι με το ξύδι και το περιχύνουμε στο ψάρι προσθέτοντας και λίγο νερό. Ψήνουμε το γριβάδι στους 180 οC για 1 περίπου ώρα.

  • Γριβάδι γκαρούφα
    Συστατικά :
    • Το Κεφάλι του Γριβαδιού με μέρος από τον Λαιμό & το Χαβιάρι του
    • 1 φλυτζ. φρέσκια Ντομάτα
    • 9 σκελίδες Σκόρδο6.jpg
    • 1 φλυτζ. Καρύδια
    • 1/2 kg μπαγιάτικο Ψωμί
    • ½ ματσάκι Μαϊντανό
    • Κόκκινο Πιπέρι
    • Αλεύρι
    • Ελαιόλαδο
    • Ξύδι
    • Αλάτι


    ΕΚΤΕΛΕΣΗ
    Πριν ξεκινήσουμε πλένουμε καλά το κεφάλι του ψαριού. Σε μια κατσαρόλα ρίχνουμε λάδι στον πάτο. Όταν ζεσταθεί προσθέτουμε τρία κουταλάκια γεμάτα αλεύρι και ένα κουταλάκι κόκκινο πιπέρι και ανακατεύουμε για ένα λεπτό. Προσθέτουμε ένα λίτρο νερό και περιμένουμε να βράσει. Όταν το νερό είναι έτοιμο βάζουμε μέσα το κεφάλι και το χαβιάρι. Προσθέτουμε ένα κουταλάκι αλάτι, την φρέσκια ντομάτα και ψιλοκομμένο μαϊντανό. Κλείνουμε το καπάκι και το αφήνουμε να βράσει για μία ώρα περίπου. Εν τω μεταξύ φτιάχνουμε την σκορδαλιά: σε ένα γουδί ξύλινο ή σε ένα ηλεκτρικό μιξέρ ρίχνουμε: 9 σκελίδες σκόρδο, μισό κουταλάκι αλάτι και χτυπάμε.





Αυγοτάραχο
Το αυγοτάραχο (ετυμολογία: «αβγό + ταριχεύω») είναι ένα τρόφιμο που αποτελείται από ταριχευμένα αβγά ψαριών. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερο προϊόν των λιμνοθαλασσών Μεσολογγίου-Αιτωλικού. Το αυγοτάραχο είναι στην ουσία τα αυγά του θηλυκού κεφάλου της "μπάφας" όπως την αποκαλούν στην περιοχή, τα οποία οι ντόπιοι επεξεργάζονται με αλάτι και στη συνέχεια τα εμβαπτίζουν μέσα σε κερί για να διατηρηθούν αναλλοίωτα. Το αυγοτάραχο θεωρείται από πολλούς ως το χαβιάρι της Ελλάδας και είναι ιδιαίτερα αγαπητό στους Έλληνες αλλά και σε άλλους λαούς, κυρίως της Ευρώπης, της Αμερικής και της Ασίας. Το αυγοτάραχο είναι ένα προϊόν με ιδιαίτερα υψηλή διατροφική αξία το οποίο διαθέτει φανατικούς λάτρεις ανά τον κόσμο.


270px-Αυγοτάραχο_Πρέβεζας,_ή_Χαβιάρι_Αμβρακικού.JPG


Αυγοτάραχο ως αλιεία

Οι μπάφες έχουν αυγά από τον Ιούλιο μέχρι τον Οκτώβριο, αλλά στην Ελλάδα τις ψαρεύουν για το αυγοτάραχο από τα μέσα Αυγούστου μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου.
Οι ψαράδες του Μεσολογγίου στήνουν παγίδες για να πιάσουν μπάφες- τα κεφαλόπουλα που δίνουν το αυγοτάραχο. Το βράδυ κοιμούνται στις πελάδες, τα ξύλινα σπιτάκια μέσα στη λιμνοθάλασσα
Δουλεύουν ατελείωτες ώρες - ακόμη και τη νύχτα, με το φως της λάμπας υγραερίου- για να ψαρέψουν τις μπάφες και αφού αφαιρέσουν τους σάκους με τα αυγά τους, να ολοκληρώσουν τη διαδικασία παραγωγής του αυγοτάραχου.


Παραγωγή Αβγοτάραχου στην Ελλάδα:
  • Αιτωλοακαρνανία 3- 3,5 τόνοι
  • Ηλεία 2 τόνοι
  • Αμβρακικός 2 τόνοι
  • Άραξος 700 κιλά
  • Καβάλα 600 κιλά


Το αυγοτάραχο βρίσκεται στις ωοθήκες του θηλυκού του ψαριού Κέφαλος, που οι ντόπιοι ονομάζουν μπάφα. Το «σώμα» του αυγοτάραχου χωρίζεται σε δύο επιμήκεις και κυλινδρικούς λοβούς, οι οποίοι καταλαμβάνουν το μισό περίπου σώμα του ψαριού, που είναι τυλιγμένα σε έναν υμένα.
Image
Image
Η θηλυκή μπάφα πιάνεται ζωντανή στις καλαμωτές. Μόλις αφαιρεθεί η ωοθήκη του ψαριού από την κοιλιά, στεγνώνεται σε χοντρό αλάτι ώσπου να απομακρυνθεί η περιττή υγρασία, ανάλογα το μέγεθος του αβγοτάραχου αυξομειώνεται και η έκθεση του στον ήλιο. Στη συνέχεια τοποθετείται σε ξύλινες τάβλες (για να πάρει το επιθυμητό σχήμα) και στεγνώνεται σε φυσικό κερί που μόλις έχει λιωθεί και είναι έτοιμο για το εμπόριο. Ο χρόνος διατήρησής του είναι αρκετοί μήνες.
Το αβγοτάραχο θεωρείται το εκλεκτότερο έδεσμα της περιοχής του Μεσολογγίου και συνήθως συνοδεύεται με ούζο ή τσίπουρο. Θεωρείται επίσης ως ισχυρό αφροδισιακό.

Οι μπάφες στις οποίες έχει αφαιρεθεί το αυγοτάραχο πωλούνται στην αγορά σε προσιτές τιμές και οι ντόπιοι τις μαγειρεύουν συνήθως στο φούρνο με μυρωδικά και φρέσκια ντομάτα ή στην κατσαρόλα βραστές.
Βεβαίως το κέρωμα μειώνει την αξία του αυγοτάραχου. Το χρώμα, το άρωμα και η γεύση υφίστανται κάποια – μικρή φυσικά – αλλοίωση. Οι «επιλεκτικοί» δεν τα κερώνουν, αλλά τα βάζουν σε καλό λάδι ή λιωμένο εκλεκτό βούτυρο, όπου διατηρούνται καλύτερα και χωρίς αλλοιώσεις.

Η πιο απλή και καλύτερη εκδοχή είναι το αβγοτάραχο με φρυγανισμένο ζεστό ψωμί και πιπέρι. Με ούζο το πλαισιώνουν οι ψαράδες. Οι σύγχρονοι με ουίσκι.


Αυγοτάραχο Μεσολογγίου

Τι είναι το αυγοτάραχο;

Ουσιαστικά πρόκειται για το αποξηραμένο με φυσικό τρόπο αυγό του κεφάλου, της μπάφας όπως την αποκαλούν στο Αιτωλικό. Τα ψάρια εκτρέφονται στη λιμνοθάλασσα, εγκλωβί- ζονται στα διβάρια και αφού πιαστούν στα δίχτυα, ολόκληρες οι ωοθήκες του ψαριού που μοιάζουν με δύο επιμήκεις και κυλινδρικούς λοβούς αφαιρούνται. Στη συνέχεια το αυγοτάραχο ξεπλένεται, παστώνεται με χοντρό αλάτι, στεγνώνει, καθαρίζεται και επικαλύπτεται με φυσικό κερί μέλισσας. Είναι ένα προϊόν φυσικό, χωρίς καθόλου συντηρητικά με πλούσια γεύση και πολύ παρατεταμένη επίγευση, που αργεί να σβήσει. Συνδυάζεται υπέροχα τόσο σε διάφορες συνταγές τις οποίες εμπλουτίζει, όσο και ως συνοδευτικό για βότκα, καλό ουίσκι, σαμπάνια, λευκό κρασί ή τσίπουρο.

Διαδικασία αλίευσης και παραγωγής

Κατά την περίοδο αναπαραγωγής της μπάφας, από τα τέλη Αυγούστου μέχρι και τα μέσα Σεπτεμβρίου, αρχίζει το ψάρεμα σταιβάρια∙ στα φυσικά ιχθυοτροφεία που έχουν δημιουργηθεί στους γαλήνιους κόλπους της λιμνοθάλασσας. Εδώ, οι ψαράδες με γνώση και μαεστρία έχουν τοποθετήσει τις «πείρες» (διχτυωτές ιχθυοπαγίδες), απ’ όπου τα ψάρια είναι πολύ δύσκολο να ξεφύγουν. Απόχες και καμάκια επιστρατεύονται για το ψάρεμα∙ ακολουθεί η διαλογή των ψαριών και η παραγωγή του αυγοτάραχου αρχίζει…

• Με κοφτερά - σαν ξυράφια μαχαίρια - αφαιρούνται οι δυο επιμήκεις κυλινδρικοί λοβοί με τα αυγά από την κοιλιά των ψαριών, πολύ προσεκτικά, καθώς η οποιαδήποτε αμυχή μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στο προϊόν.

• Οι αυγόσακοι ξεπλένονται καλά και παστώνονται με αλάτι. Με επιδέξιες πιέσεις των δακτύλων, παίρνουν τετράπλευρο σχήμα το οποίο σταθεροποιείται μέσα στα ειδικά κλουβιά με σίτες, όπου μένουν για να στεγνώσουν, τρείς μέρες τουλάχιστον. Η διαδικασία της ξήρανσης είναι ελεγχόμενη και τα αυγοτάραχα διατηρούνται μελίχρωμα, δηλαδή μαλακά με ένα υπέροχο μελί χρώμα.

• Ακολουθεί το κέρωμα, με εμβάπτιση σε αγνό υγροποιημένο κερί, ώστε να αυξηθεί η διάρκεια ζωής του αυγοτάραχου, που ξεπερνά τον ένα χρόνο. Η καλύτερη, όμως, περίοδος ανάλωσης είναι μέσα στο πρώτο δεκάμηνο της παραγωγής∙ όσο πιο νωπό καταναλώνεται, τόσο πιο δυνατή είναι η γεύση του.

• Τέλος, οι ράβδοι τυλίγονται σε μεμβράνη (οι συσκευασίες ξεκινούν από τα 100 – 120 γρμ. αλλά μπορεί να ξεπεράσουν και το ένα κιλό) και παίρνουν τον δρόμο για τα ντελικατέσεν και τη κουζίνα μας…

Πώς τρώγεται;

Αφαιρούμε προσεκτικά την «ενδυμασία» από κερί και το κόβουμε σε πολύ λεπτές φέτες με ένα κοφτερό μαχαίρι χωρίς δόντια. Ο πιο απλός τρόπος να το απολαύσετε, ως ορεκτικό, είναι σε καναπεδάκι με φρέσκο ψωμί και λίγο βούτυρο συνοδευόμενο από ένα ποτηράκι ούζο, τσίπουρο, βότκα, σαμπάνια ή κάποιο εξαιρετικής ποιότητας ουίσκι. Ταιριάζει απόλυτα με σπαγγέτι αλλά και με μια δροσερή σαλάτα με αβοκάντο, κρεμμυδάκια, ελαιόλαδο, χυμό λεμονιού και φρεσκοτριμμένο πιπέρι.

Όμως το αυγοτάραχο, ως εξαιρετική πρώτη ύλη, έχει κεντρίσει τη φαντασία και τη δημιουργικότητα καταξιωμένων σεφ για τη δημιουργία εμπνευσμένων πιάτων: στο φούρνο με μέλι, δάφνη, σόγια και πετιμέζι ή σε εμπνευσμένες δημιουργίες από θαλασσινά, γαρίδες, αστακό, ψητά ψάρια. Συνοδέψτε το με ένα αρωματικό chardonnay από τη Σαντορίνη. Όπως κι αν επιλέξετε να το απολαύσετε ακολουθείστε μια συμβουλή: μην το μασήσετε αλλά αφήστε το να λιώσει σιγά σιγά στο στόμα… μια συγκλονιστική έκρηξη γεύσης θα πλημμυρίσει τον ουρανίσκο σας!



Βατραχοπόδαρα Ιωαννίνων Τα βατραχοπόδαρα είναι ένα παραδοσιακό φαγητό που με την πάροδο των χρόνων έγινε περισσότερο 'τουριστικό'. Το φαγητό αυτό, που σερβίρεται υπό τη μορφή μεζέ, είναι ιδιαίτερα συνδεμένο με τα Ιωάννινα. Η γεύση του θυμίζει κατά πολύ τη γεύση από τα πόδια άγριων πουλιών κι αν ξεπεράσετε την ιδέα ότι πρόκειται για πόδια βατράχου θ' απολαύσετε ένα νόστιμο και τονωτικό γεύμα.
Υλικά
  • ¼ κιλού βατραχοπόδαρα
  • 3 αυγά
  • 1 κούπα σιμιγδάλι
  • Λίγο αλάτι


Εκτέλεση

  • Σε ένα βαθύ μπολ ρίχνουμε το σιμιγδάλι.
  • Χτυπάμε τα αυγά σε ένα βαθύ πιάτο.
  • Βάζουμε στο τηγάνι τόσο λάδι, όσο χρειάζεται για να καλυφθούν τα βατραχοπόδαρα.
  • Όταν 'κάψει' καλά παίρνουμε ένα – ένα τα πόδια τα 'πανάρουμε' στο σιμιγδάλι και το αυγό και τα τηγανίζουμε για περίπου 4 λεπτά, ενώ τα γυρνάμε και από την αντίθετη πλευρά.
  • Στραγγίζουμε σε χαρτί κουζίνας και σερβίρουμε.


awww.epirus.com_pagotos_photo_pict19l.jpg


Βιβλιογραφία :